پیشه شمشیرگری در متون ادبی

* جست و جویی در واژه ها و پیشه ها ( شمشیرگر )
* پژوهش و نگارش : غلامرضا نصراللهی
* ۳ مرداد ۱۴۰۴
کسی نمی داند نخستین کسی که شمشیر را ابداع کرد که بود. اما روشن است که شمشیر تغییر شکل یافته از چاقو کارد است و ابداع شمشیر پس از کارد و چاقو رخ داده است.
از پیشه های رایج در اعصار و قرون گذشته که اکنون رونق اندکی دارد ، شمشیر سازی یا شمشیرگری است . علی اکبر دهخدا به نقل از فرهنگ نفیسی می نویسد :
" شمشیرگر. [ ش ِ / ش َ گ َ ] ( ص مرکب ) کسی که شغل و کار او ساختن شمشیر است. ( ناظم الاطباء ). شمشیرساز. سیاف. طباع. ( یادداشت مؤلف )."
پیشه ی شمشیرگری هر چند بازتاب چندانی در شعر و ادبیات پارسی نداشته ، اما شواهدی را می توان در متون نظم و نثر یافت و ای بسا شاعری در جامه ی تشبیه و استعاره از آن بهره برده است .
فعلا ما شواهدی از کاربرد واژه ی شمشیرگر در متون فارسی را از سایت گنجور نقل می کنیم. :
" هم چنانکه پشم و پنبه مر پذیرفتن صنع استاد شمشیرگر و صورت شمشیر را مهیا نیستند . " (زادالمسافرین ، ناصر خسرو )
*
بخواند او ز هر کشوری پیشه ور
چه برگستوان گر چه شمشیرگر
(بهمن نامه )
*
مایه مکر و حیله بر مرصاد
مرد شمشیرگر دلیل عناست
( حدیقه الحقیقه ، سنایی غزنوی )
*
بود گر نی تیر او نیشکر
به شمشیرگر چون شوم سینه صاف
( ساقی نامه ، طغرای مشهدی )
*
بت شمشیرگر ما را به خود همدم نکرد
ریخت خون عشقبازان را و ابرو خم نکرد
( شهرآشوب ، سیدای نسفی )
در تذکره های ادبی هم اشاره ای به شاعرانی که به شمشیرگری مشغول بوده اند ؛ شده است :
۱. استاد کلبعلی شمشیرگر : وی فرزند استاد اسدالله شمشیر ساز اصفهانی بوده است ( تذکره نصرآبادی )
۲.حاجی علی اصغر شیرازی ملقب به شمشیرگر ، که شعر هم می سرود. ( تذکره مرآت الفصاحه )
۳. یمینی سمنانی ، به شمشیرگری اوقات می گذراند و گاهی شعر می سرود . ( تحفه سامی )
۴. هجری کاشانی ، در کاشان به شمشیرگری می پرداخت و شعر بسیار می گفت . ( تحفه سامی )